De evolutie van het Christendom. Zou ik zover durven gaan?

In. Het. Evangelie van vanavond spreekt Jezus in vergelijkingen. En niet zomaar vergelijkingen: hij legt zelfs uit waarom hij in vergelijkingen spreekt. En dat is nieuw -voor mij althans, misschien kom ik hier te weinig. Maar het dubbele in dezen is, dat Jezus die vergelijking wonderwel uitlegt aan de hand van een.. Vergelijking! Ja zo kan je het wel pratende houden natuurlijk. Een vergelijking uitleggen met een vergelijking. Als ik daar hier vanavond mee zou beginnen zitten we hier morgen nog. Maar toch! Het Christendom zo door de eeuwen heen, in vogelvlucht bekeken- het zit ‘m in die kracht van herhaling. De herhaling, ja: De herhaling. Die herhaling hebben wij mensen nodig, ook vandaag de dag, nog altijd, om telkens in een andere context ons brein om die oude, rake woorden heen te kunnen vouwen. Totdat we de zender -in dit geval Jezus, met het Woord van God- begrepen hebben. En dat begrijpen, is best een dingetje.

Tijdens mijn studie leerde ik dat er in communicatie altijd sprake is van 2 actoren: de zender, en de ontvanger. En de zender kan nog zo leuk zenden: als de ontvanger niet luistert, afgeleid is of er het zijn (of hare, of henne) van denkt, kan de zender blijven zenden tot hij een ons weegt. De boodschap zal niet aankomen. Wat de kunst dan toch is om ervoor te zorgen dat er iets beklijft? Dát moet je nodig aan een marketingdame vragen. Allereerst is het goed om te weten wie je doelgroep is. Tegen wie heb je het? Is de doelgroep jong? Oud?Hoog- of laagopgeleid? Rijk of minder rijk bedeeld? Wat is vanzelfsprekend voor diegene? En wat houdt hen bezig?

Gelukkig is Jezus niet van gisteren, laat staan God zelf. De vergelijking van de zaaier die in het evangelie van vanavond wordt geschetst, is er 1 die velen tot de verbeelding spreekt. Want hebben wij niet allen ooit 1 zaadje geplant? In de eigen tuin, of in een bakje op de vensterbank, achter het raam. Misschien was je nog jong, wellicht al wat ouder. Maar evenzo nieuwsgierig of het vervolgens op zou komen, laat staan vrucht dragen. Als je het maar goed verzorgde. Niet te nat liet worden, maar vooral ook niet te droog. Niet teveel zon, niet te weinig.

Zoiets simpels, zoiets basaals maar tegelijkertijd vernuftigs als een zaadje. Zo’n ieniemienie klein dingetje dikwijls, haarfijn geprogrammeerd tot in de allerkleinste, nauwelijks waarneembare cel, het DNA zelfs, met maar 1 doel: groeien. En wij dan, die met enige plompverloren interesse even gaan zitten aanschouwen of het tot wasdom komt. Of het wordt wat ons belooft is. Wat in potentie altijd al aanwezig was.

Zou dat zijn zoals God ook ons bekijkt? Die ieniemienie kleine dingetjes, klompjes cellen in den beginne die langngngzaam (God wat zijn wij langzaam!) uitgroeien tot een wezentje met armpjes, beentjes, vingertjes, oortjes, een neusje en een hersenpannetje. Zo kwetsbaar maar zo vol potentie. In wezen. Niet alleen om de lucht in te groeien, maar ook in de breedte. Want u hoeft alleen maar om u heen te kijken: wij zijn hier niet alleen. We zijn met velen. Gelukkig is er nóg iets wat bij ons altijd aanwezig is, in ons DNA ligt verscholen zonder dat we ons hier terdege van bewust zijn: Het zit in onze natuur om goed te doen. En dat is iets wat ik echt geloof. Het is niet per se cultureel bepaald, met normen en waarden die gestoeld zijn op welke religie dan ook, maar het zit in onze natuur. Dat kan ook haast niet anders, want net zoals veel dieren in groepen leven, moeten ook wij het samen doen in dit leven. Helemaal alleen redden we het nooit, hoe hard we het ook proberen.

Het zit dus in wezen in onze natuur om goed te doen. Maar- we raken elke keer weer afgeleid. Is het niet door de dikke ik, dan wel door akelige omstandigheden of simpele eerste levensbehoeftes. Het zaad kan in die gevallen onmogelijk in goede aarde vallen. Het zijn momenten waarop die goede natuur van ons niet tot volle wasdom kan komen. De aarde is dor, rotsachtig, overwoekert of verzadigt. We raken verdwaald. Stuurloos.

En dan komt Jezus om de hoek kijken. De man die tot ons kwam om ons het Woord van God te brengen. Niet met zomaar wat uitspraken, maar in beelden en gelijkenissen. Hij had ons ook gewoon kunnen zeggen wat ie ons te zeggen had. Doe goed! Heb lief! Maar door zijn boodschap te verpakken zijn de woorden van God sprekender dan rechtstreekse mededelingen. En gelukkig voor ons allen liet hij zich hierbij inspireren door het gewone en dagelijkse leven, zodat iedereen hem kon verstaan. Soms deed ie dat door ons te ergeren, of laten schrikken. Zoals de boze van vanavond, die langs komt en wegrooft wat gezaaid ligt in het hart. WIE is die boze? Ik laat me niets wegroven! Of iemand die het woord van God begint te begrijpen, terstond blij wordt, maar waarvan blijkt dat het geen wortel schiet. JA ik word hier wel eens blij! Ik ervaar dat! Maar hoezo geen wortel? Of het woord dat tussen de distels belandt. Obviously omdat we afgeleid worden door de geneugten van het leven. En vraagt een vreemde aan mij of ik geloof? Neuh soms ben ik dan terughoudend.

Jezus slaat de spijker op z’n kop in dit evangelie. Voor de zoveelste keer. Zijn vergelijkingen dwingen ons om onze alledaagse manier van leven ter discussie te stellen en eens vanuit een andere hoek te bekijken. Ze tonen ons een nieuwe levensmogelijkheid. Want- wat nu, als we het zaad in goede aarde zouden kunnen laten vallen, begrijpen en vrucht laten dragen. Het niet voor ons houden, maar uitdragen. Blijkbaar zou dat de wereld een stukje mooier maken. En of het zaad bij jou nu tussen de rotsen valt, of tussen die akelige distels: het maakt niet uit. Ook bij Petrus bleek het zaad tussen de rotsen te zijn gevallen toen de haan driemaal kraaide. Maar hij liet zich niet uit het veld slaan en pakte door. Ook jij bent hier vanavond, en het goede zit ook in jou. En net als het mosterdzaadje waar ik hier al eens eerder over sprak, zal het zaad een weg vinden. Misschien zal de opbrengst nooit honderdvoudig zijn. Maar enige opbrengst is al een hele winst. Want 1 is nog altijd beter dan geen.

Vorige week op Dijkpop zong iemand “Waarom is het in Godsnaam zo verleidelijk- to be good? To be good?” Ik denk dat dat komt omdat we zien dat het loont. Van goed zijn word je blij. Van goed kúnnen doen, word je blij. Dus laten we in Godsnaam die boodschap delen. In goede verhalen en mooie liedjes, maar natuurlijk ook simpelweg in ons doen en laten van alledag. Want dat is wat wij hier leren, uit de eerste hand. Laten we ons hart openen, voor al het mooie dat er in de wereld is. Voor alle mooie mensen die er zijn, en ze laten weten dat ze mooi zijn. Bevestig ze in hun bestaan. Want mens zijn we, met al onze gebreken. Laten we die erkennen en omarmen, liefde geven, opdat we van daaruit de wereld verder tegemoet mogen treden met een open hart en warme woorden, meer vruchten, nieuwe verhalen, oude verhalen, geopende ogen, een volgende omarming en nog honderden zaadjes. Er is nog veel te doen. Daar gaan we.

(geschreven bij het Evangelie volgens Mat. 13, 1-23 uitgesproken in de Sint Martinus Parochie op 15 juli 2023 in Bovenkarspel)